Skala twardości Janki: jak czytać twardość drewna przy wyborze deski?

Test Janki mierzy siłę potrzebną do wciśnięcia stalowej kulki o średnicy 11,28 mm do połowy jej średnicy w drewno. Wynik podaje się w niutonach (N) lub funtach siły (lbf). Im wyższa wartość, tym twardsze drewno. Metodę opisuje norma ASTM D143 i tabele Wood Handbook.

Jaka twardość jest najlepsza na deskę?

Optymalny zakres to ok. 4 000-7 000 N (ok. 900-1 600 lbf). Poniżej drewno szybko się rysuje i strzępi. Powyżej zaczyna działać jak kamień szlifierski i niszczy krawędź noża.

Pułapka bambusa

Producenci desek bambusowych często podają bardzo wysokie wartości Janki. Dotyczą one zwykle prasowanego bambusa „strand-woven”, czyli włókien sprasowanych z dużą ilością żywicy. To twardość kompozytu z klejem, a nie naturalnego materiału: i to właśnie ona tępi nóż.

Twardość to nie wszystko

Na zachowanie deski wpływa także układ włókien. Deska sztorcowa z buku jest dla noża łagodniejsza niż wzdłużna z tego samego buku, bo ostrze wchodzi między włókna, zamiast je przecinać (drewno sztorcowe vs. wzdłużne).

Źródła

• Forest Products Laboratory. Wood Handbook. FPL-GTR-282, 2021, rozdz. 5 (twardość). fpl.fs.usda.gov
• ASTM D143: Standard Test Methods for Small Clear Specimens of Timber. astm.org