Czym olejować deskę do krojenia? Olej lniany, olej mineralny, wosk pszczeli: wady, zalety, mity

Do olejowania desek do krojenia rekomendujemy wyłącznie olej mineralny klasy spożywczej, spełniający wymagania amerykańskiej FDA dla białego oleju mineralnego (21 CFR 172.878). Nie jełczeje, nie ma smaku ani zapachu i nie tworzy powłoki, która mogłaby się łuszczyć.

Porównanie

Środek	Jełczeje?	Zalety	Wady	Werdykt
Olej mineralny klasy spożywczej (FDA 21 CFR 172.878)	Nie	Neutralny, stabilny, bezzapachowy	Trzeba odnawiać regularnie	Rekomendowany
Olej lniany surowy	Tak, schnie bardzo długo	Naturalny, utwardza się	Utlenianie, zapach, tygodnie schnięcia	Niezalecany
Pokost lniany („gotowany”)	-	Szybko schnie	Zawiera sykatywy metaliczne, nie jest przeznaczony do żywności	Nie stosować
Oliwa, słonecznikowy, rzepakowy	Tak	Zawsze pod ręką	Jełczeją, lepią się, pachną	Nie stosować
Wosk pszczeli (E901)	Nie	Uszczelnia, daje połysk	Sam nie wnika w drewno	Tylko jako dodatek do oleju mineralnego

Dlaczego olej mineralny?

Nie jełczeje. Oleje roślinne zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe, które utleniają się w kontakcie z tlenem, światłem i śladami metali (Choe i Min, 2006). W porach deski powstają wtedy związki o nieprzyjemnym zapachu i smaku. Olej mineralny to nasycone węglowodory, nie ma w nim wiązań podwójnych, które ulegają takiemu utlenianiu.

Jest dopuszczony do kontaktu z żywnością. Przepisy FDA (21 CFR 172.878 i 178.3620) określają wymagania czystości dla białego oleju mineralnego stosowanego w żywności i w kontakcie z nią. Dlatego ważne jest, by był to olej klasy spożywczej (food grade, USP/Ph. Eur.), a nie olej techniczny czy parafinowy z marketu budowlanego.

Co z raportami EFSA o węglowodorach mineralnych? EFSA w 2023 r. oceniła, że problemem zdrowotnym są przede wszystkim aromatyczne węglowodory mineralne (MOAH) z zanieczyszczeń technicznych. Wysoko oczyszczone oleje klasy spożywczej są z nich praktycznie oczyszczone, to kolejny powód, by nie używać olejów technicznych.

Mity

„Olej lniany jest naturalny, więc najlepszy”. Surowy olej lniany schnie tygodniami, a do tego czasu utlenia się i może pachnieć. Pokost lniany zawiera sykatywy metaliczne. Szmatki nasączone olejem lnianym mogą ulec samozapaleniu, to udokumentowane zjawisko wynikające z egzotermicznego utleniania (Juita i in., 2012).

„Oliwa wystarczy”. Wystarczy na kilka tygodni, potem jełczeje.

„Wosk zabezpiecza lepiej niż olej”. Wosk pszczeli tworzy cienką warstwę na powierzchni, ale sam nie nasyca drewna. Najlepszy efekt daje mieszanka oleju mineralnego z woskiem.

Do olejowania swojej deski możesz użyć naszego naturalnego oleju do pielęgnacji drewnianych desek aledeska.pl.

Źródła

• U.S. FDA. 21 CFR 172.878: White mineral oil. eCFR
• U.S. FDA. 21 CFR 178.3620: Mineral oil. eCFR
• EFSA CONTAM Panel. Update of the risk assessment of mineral oil hydrocarbons in food. EFSA Journal. 2023;21(9):8215. doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8215
• Choe E, Min DB. Mechanisms and factors for edible oil oxidation. Compr Rev Food Sci Food Saf. 2006;5(4):169-186. doi.org/10.1111/j.1541-4337.2006.00009.x
• Juita, Dlugogorski BZ, Kennedy EM, Mackie JC. Low temperature oxidation of linseed oil: a review. Fire Science Reviews. 2012;1:3. doi.org/10.1186/2193-0414-1-3
• Rozporządzenie Komisji (UE) nr 231/2012: specyfikacje dodatków do żywności (E901 wosk pszczeli). EUR-Lex